Dlaczego Bolesław Chrobry wydziedziczył pierworodnego syna? Jest kilka hipotez

Bolesław Chrobry (Jan Matejko)
Przed Emnildą - trzecią żoną, Bolesław Chrobry miał jeszcze dwie kobiety. Ze swoją drugą żoną, nota bene Węgierką spłodził syna, któremu nadano imię Bezprym. Podczas zjazdu gnieźnieńskiego, który miał miejsce w roku tysięcznym Bolesław Chrobry miał już drugiego syna - Mieszka II Lamberta, którego doczekał się ze związku z Emnildą. Już podczas pobytu Ottona III w Gnieźnie, Bolesław Chrobry dogadywał z cesarzem szczegóły małżeństwa jego starszego syna - Bezpryma z Rychezą Lotaryńską, która była cesarską siostrzenicą. Wszystko było już uzgodnione, już przysłowiowy wilk witał się z gąską, a tu.....

Tato idę do klasztoru.... (hipoteza I)


Bezprym miał zafascynować się religią, trafił (w 1001 roku) do wspólnoty mniszej św. Romualda pod Rawanną. Tam założył włosiennicę - bardzo popularną w średniowieczu - i zaczął się umartwiać wraz z innymi mnichami. Na takie dictum Chrobry miał powiedzieć, że skoro syn wybrał życie zakonne to on go wydziedzicza, a tym samym jego pierworodny traci prawo do tronu i do ręki pięknej Rychezy. No dobra, nie wiem czy pięknej, po prostu Rychezy. Wtedy prawo do tronu uzyskał jego drugi syn, którego dorobił się już z Emnildą - Mieszko II Lambert.

Jednak źródła historyczne podają: „Pojął za żonę Węgierkę, z którą miał syna Bezpryma, lecz i ją również przepędził”. Dziwne by to było, gdyby pierwszy król Polski wygnał żonę i wydziedziczył syna, tylko za to, że ten poszedł do klasztoru, dlatego mamy kolejną teorię....

Bezprym nie był synem Bolesława Chrobrego, a jedynie jego pasierbem (hipoteza II)

O tej hipotezie wspomina Iwona Kienzler w swojej książce: Piastowie - Od Mieszka do Kazimierza - Miłość i władza. Zgodnie z nią druga żona Bolesława Chrobrego, zanim wyszła za pierwszego króla Polski, miała romans, z którego urodził się właśnie Bezprym. Autorka publikacji zwraca uwagę na to, jakie imię otrzymał pierwszy syn Chrobrego. Otóż Bezprym, to człowiek bez prymatu, a więc bez przeznaczenia dynastycznego. Jeśli taka była prawda, to Chrobry nawet nie musiał wydziedziczać syna, no bo ten w ogóle nie był brany pod uwagę przy dziedziczeniu tronu.

Kastracja Bezpryma (hipoteza III)

Po namowach ojca (lub ojczyma) Bezprym zdecydował się wrócić do kraju, jednak jego powrót wiązał się z dość nieprzyjemną sytuacją dla niego samego. Był rok 1004 i wracał on przez Czechy do Polski. Wtedy wpadł w ręce księcia Jaromira, został wykastrowany. Kara, jaka spotkała Bezpryma była pokłosiem oślepienia Bolesława III Rudego, księcia Czech, którego dokonał ojciec Bezpryma - Bolesław Chrobry. Jak się niebawem przekonamy, nasi południowi sąsiedzi zemścili się również na drugim Bolesławowicu - Mieszku II Lambercie i to w ten sam sposób... Wykastrowany władca (Bezprym) nie mógł już mieć dzieci i to wyjaśniałoby, dlaczego ojciec go wydziedziczył

Zemsta Bezpryma i jej skutki

Bezprym po śmierci ojca został wygnany z królestwa przez swojego przyrodniego brata - Mieszka II Lamberta. Z pomocą Niemców i Rusinów zemścił się za to. Już po śmierci ojca, w latach 1031-1032 miał powrócić i brać udział w rewolucji neopogańskiej, mającej na celu zniszczenie nowej (wtedy) na ziemiach polskich religii - chrześcijaństwa. W wyniku tych działań, jego przyrodni brat - Mieszko II Lambert, wraz z żoną Rychezą Lotaryńską i ich synem - Kazimierzem, który do historii przeszedł jako Odnowiciel musieli emigrować z Polski. Mieszko II do Czech, gdzie jednak został wykastrowany, a to dlatego, że Czesi pomścili los Bolesława III Rudego - czeskiego księcia, który został oślepiony przez Bolesława Chrobrego. Rycheza wróciła do Niemiec, Kazimierz także wyemigrował.
Dopiero jak Bezprym został zamordowany można było wrócić do Wielkopolski i odbudować państwo. Niestety, wykastrowany Mieszko II nie pożył już długo. Przeżył przyrodniego brata tylko dwa lata. Zmarł w 1034 roku i według niektórych źródeł popełnił samobójstwo, które było pokłosiem depresji, na którą miał cierpieć. Rządy Bezpryma i Bolesława Zapomnianego skutkowały tym, że potem biedny Kazimierz I Odnowiciel musiał "odnowić" Polskę i przenieść stolicę do Krakowa, jednak pierwszym królem tam koronowanym był Władysław Łokietek...

Powyżej przedstawiłem trzy hipotezy, które mogą przemawiać za tym, że Bezprym słusznie został wydziedziczony i wygnany z Państwa Piastów. Jedna z nich, ta głosząca o tym, że Bezprym nie był synem Bolesława Chrobrego, a jedynie jego pasierbem, mogłaby sugerować, że nie był on brany pod uwagę przy dziedziczeniu w ogóle.... Niestety, źródła zbyt mało miejsca poświęcają tej postaci, dlatego musimy obracać się w kręgu domysłów. Jeśli chcielibyście dowiedzieć się czegoś więcej o Bezprymie, Mieszku II Lambercie, czy samym Bolesławie Chrobrym, to serdecznie polecam niżej wymienione publikacje:

Janicki Kamil Żelazne damy. Kobiety, które dały Polsce koronę
Janicki Kamil Damy ze skazą. Kobiety, które dały Polsce koronę
Kienzler Iwona Piastowie. Od Mieszka do Kazimierza. Miłość i władza

Na podstawie tej bibliografii powstał ten tekst.

Komentarze