Czy Kazimierz III Wielki zostawił Polskę murowaną? "Kamień i cegła stanowiły tworzywo władzy"

Kazimierz III Wielki
Każde dziecko, każdy dorosły, każdy uczeń na lekcji historii, innymi słowy wszyscy są uczeni od najmłodszych lat, że król Polski, syn Władysława Łokietka, Kazimierz III Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. W tym tekście rozprawię się z tym mitem raz na zawsze!
Jan Długosz pisał tak:
Taka wielka tkwiła w nim chęć uświetnienia i wzbogacenia Królestwa Polskiego, że podejmował bardzo trudne i znaczne wydatki na budowę murowanych kościołów, zamków, miast i dworów, dokładając wszelkich starań, by Polskę, którą zastał glinianą, drewnianą i brudną, zostawił murowaną i nadał jej wielki rozgłos, co mu się też i udało. On też obudził w Polsce u wszystkich zapał do wznoszenia murowanych budowli. [źródło: Roczniki Jan Długosz]
No oczywiście nikt nie umniejsza tego, że Kazimierz wznosił mury obronne, budował zamki, no ok. To było spoko i o tym pisał nawet Jan Długosz. Jest tylko jedno ale...
Biedota żyjąca na wsiach w XVI wieku nadal żyła wśród drewnianych domów. Murowane budowle były dla tych ludzi czymś wyjątkowym i jak weszli np. do takiego Krakowa i zobaczyli taki Wawel, to kopara im opadała.
Ktoś może powiedzieć, że gadam głupoty i nie mam dowodów. Otóż mam. Wystarczy sięgnąć do najnowszej książki Anny Brzezińskiej Córki Wawelu. Możemy tam przeczytać, że 
(...) w początkach XVI wieku podstawowym budulcem Korony pozostawało drewno. (...) na wsiach zaledwie 0,4% budynków wznoszono wówczas z kamienia. Kamień i cegła stanowiły tworzywo władzy (...) [źródło: Brzezińska Anna "Córki Wawelu" s. 11, Wydawnictwo Literackie]
Oczywiście symbolem panowania Kazimierza Wielkiego były wznoszone przez niego zamki. Sporo ich nastawiał, ale zwykły zjadacz chleba nie mógł w nich mieszkać. Jak słusznie zauważyła Anna Brzezińska w przytoczonym wyżej fragmencie budowle z kamienia były przeznaczone dla władzy.
Moim zdaniem zatem twierdzenie, że Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną, jest nadużyciem. W moim przekonaniu, jeśli miałoby tak być, to kamień powinien zawitać także na wieś. 
Poza tym, okres opisywany przez Brzezińską to XVI wiek, a więc 200 lat po śmierci ostatniego Piasta. Gdyby rzeczywiście Kazimierz zostawił [całą] Polskę murowaną, to w XVI wieku kamień powinien być tak powszechny, że wieśniacy powinni być z nim obyci, a nie byli.

Komentarze