Przejdź do głównej zawartości

Czy Kazimierz III Wielki zostawił Polskę murowaną? "Kamień i cegła stanowiły tworzywo władzy"

Kazimierz III Wielki
Każde dziecko, każdy dorosły, każdy uczeń na lekcji historii, innymi słowy wszyscy są uczeni od najmłodszych lat, że król Polski, syn Władysława Łokietka, Kazimierz III Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. W tym tekście rozprawię się z tym mitem raz na zawsze!
Jan Długosz pisał tak:
Taka wielka tkwiła w nim chęć uświetnienia i wzbogacenia Królestwa Polskiego, że podejmował bardzo trudne i znaczne wydatki na budowę murowanych kościołów, zamków, miast i dworów, dokładając wszelkich starań, by Polskę, którą zastał glinianą, drewnianą i brudną, zostawił murowaną i nadał jej wielki rozgłos, co mu się też i udało. On też obudził w Polsce u wszystkich zapał do wznoszenia murowanych budowli. [źródło: Roczniki Jan Długosz]
No oczywiście nikt nie umniejsza tego, że Kazimierz wznosił mury obronne, budował zamki, no ok. To było spoko i o tym pisał nawet Jan Długosz. Jest tylko jedno ale...
Biedota żyjąca na wsiach w XVI wieku nadal żyła wśród drewnianych domów. Murowane budowle były dla tych ludzi czymś wyjątkowym i jak weszli np. do takiego Krakowa i zobaczyli taki Wawel, to kopara im opadała.
Ktoś może powiedzieć, że gadam głupoty i nie mam dowodów. Otóż mam. Wystarczy sięgnąć do najnowszej książki Anny Brzezińskiej Córki Wawelu. Możemy tam przeczytać, że 
(...) w początkach XVI wieku podstawowym budulcem Korony pozostawało drewno. (...) na wsiach zaledwie 0,4% budynków wznoszono wówczas z kamienia. Kamień i cegła stanowiły tworzywo władzy (...) [źródło: Brzezińska Anna "Córki Wawelu" s. 11, Wydawnictwo Literackie]
Oczywiście symbolem panowania Kazimierza Wielkiego były wznoszone przez niego zamki. Sporo ich nastawiał, ale zwykły zjadacz chleba nie mógł w nich mieszkać. Jak słusznie zauważyła Anna Brzezińska w przytoczonym wyżej fragmencie budowle z kamienia były przeznaczone dla władzy.
Moim zdaniem zatem twierdzenie, że Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną, jest nadużyciem. W moim przekonaniu, jeśli miałoby tak być, to kamień powinien zawitać także na wieś. 
Poza tym, okres opisywany przez Brzezińską to XVI wiek, a więc 200 lat po śmierci ostatniego Piasta. Gdyby rzeczywiście Kazimierz zostawił [całą] Polskę murowaną, to w XVI wieku kamień powinien być tak powszechny, że wieśniacy powinni być z nim obyci, a nie byli.

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Polegać na kimś jak na Zawiszy

Jakiś czas temu rozpocząłem wątek związków frazeologicznych, które swoją etymologię mają w historii. Pisałem o lakonicznej odpowiedzi, czyli krótkiej. Dziś chciałbym kontynuować ten cykl i opowiedzieć o zwrocie polegać na kimś jak na Zawiszy. J

Noc św. Bartłomieja - czyli jak katolicy pozabijali protestantów

Dzisiejszy wpis będzie dotyczył historii Francji, a konkretnie rzezi hugenotów, czyli francuskich protestantów. Wydarzenia te w historii zapisały się pod nazwą Nocy św. Bartłomieja. Miało to miejsce w Paryżu, w nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku. Przy tej okazji, chciałbym przekazać najserdeczniejsze pozdrowienia dla mojej nauczycielki od historii z liceum. Podczas, gdy omawialiśmy te tragiczne wydarzenia na lekcji, promowała ona film przedstawiający tamte wydarzenia, w reżyserii Patrice'a Chéreau'a z 1994 roku pt. Królowa Margot. No dobra, to jak już przekazaliśmy pozdrowienia, zrobiło się miło, to teraz można przejść do meritum naszej dzisiejszej historii, która już taka wazeliniarska nie jest :). Ksiądz na kazaniu mówi, że katolicy nie są skorzy do sporów, że muzułmanie są mściwi, a katolicy to nie. Otóż Drodzy hierarchowie, chyba nie znacie do końca historii XVI-wiecznej Francji. Wtedy doszło do trragicznych wydarzeń z udziałem katolików i protestantów francuskich, czyli …

Matka królów - krótka historia Katarzyny Medycejskiej

W historii wiele jest postaci, które wzbudzają szereg kontrowersji. Były w niej morderczynie, jak np. Elżbieta Batory. Możemy tu znaleźć także kobiety szalone, jak np. Joanna Kastylijska. Ja pokusiłem się dzisiaj o krótki opis Katarzyny Medycejskiej. Kobieta, której ambicją było to, aby wszystkie jej dzieci zasiadały na tronach Europy. Ta ambicja sprawiła, że sięgnęła po koronę polską dla swojego synka - Henryka Walezego, który naprawdę nazywał się Aleksander Edward, a podczas bierzmowania zmienił imię na Henryk nauczyciele historii przemilczeli ten fakt (przynajmniej w szkole, do której ja chodziłem).  Katarzyna Medycejska żyła w latach 1519 - 1589 i pochodziła z dynastii Medyceuszy, która wywodziła się z Włoch. Jej włoskie pochodzenie przejawiało się w sposobie rządzenia. Nie podobał jej się stosunek Francuzów do Włochów. Za jej panowania na dworze francuskim panował przepych oraz roiło się od intryg. W wieku 14 lat (wtedy to była norma) poślubiła Henryka II. Owocem tego związku by…